17 mayo 2019

A orientación do aforro cara aos mercados financeiros



TREIXADURA. Muiñeira do Santo Amaro


A orientación do aforro cara aos mercados financeiros

Logo da ruptura do sistema monetario e financeiro definido en Bretton Woods, tomáronse unha serie de decisións que ían crear un réxime de acumulación de capital diferente, de base crecentemente financeira, cuxos elementos esenciais serían os mercados de capitais para facilitar que estes chegasen a Wall Street procedentes de todo ou mundo. EE.UU. íase a converter aos poucos no principal debedor mundial, sobre todo cando durante a presidencia de Reagan ponse en marcha un programa armamentístico que requiría capitais do conxunto do planeta para poder financialo.

Para poder captar capitais do resto do mundo, Washington propiciou que os países
Occidentais -membros da OCDE- abolisen os controis á libre circulación de capitais. Isto fixo de Wall Street o mercado financeiro máis atractivo do mundo e onde as principais empresas mundiais querían cotizar. Todo iso fomentou a crecente emancipación dos capitais respecto das ataduras que os mantiñan suxeitos aos territorios nacionais.

Para que todo isto fose posíbel era imprescindíbel orientar o aforro individual cara aos mercados financeiros. Isto último conseguiuse a partir da privatización dos sistemas públicos de pensións, a posta en venda de numerosas empresas estatais, a desregulación dos mercados financeiros e a creación dos fondos de pensións e investimento, a través dos cales orientar ese aforro “popular” cara aos mercados de capitais. Os mercados financeiros convértense no elemento central do financiamento da actividade produtiva. Aparte de transformarse en focos de actividade especulativa.

En paralelo, promoveuse unha crecente independencia dos bancos centrais respecto do poder político e impulsouse  que o financiamento dos Estados tamén dependera dos mercados financeiros. Os Estados pasaron a depender destos mercados e da cualificación de risco que ditan as chamadas axencias de rating internacional. Para obter unha cualificación de risco positiva, están obrigados a levar a cabo políticas económicas que favorezan o funcionamento e xuros do capital financeiro transnacional.

Ao mesmo tempo, impulsouse unha aguda redución da carga fiscal aos sectores de rendas máis altas, ás grandes empresas transnacionais e ao capital financeiro. Doutra banda, as reformas que promoven e acompañan o fin da “represión financeira”, e que entronizan o conseguinte predominio do capital financeiro a nivel internacional, permiten unha forte reconfiguración da relación capital-traballo. Dotan ao capital dun crecente poder disciplinario e debilitan substancialmente a capacidade das persoas traballadoras de negociar as condicións laborais. A reforma e desregulación dos mercados de traballo acábase convertendo nun atractivo adicional, de enorme importancia, de face a captar os investimentos foráneas cara aos distintos territorios estatais. A importante redistribución de rendas que acompaña a estes procesos vai alterar a estrutura da produción mundial que se orienta decididamente a satisfacer as verdadeiras demandas solventes, aquelas para as que funciona o mercado mundial e que coinciden coa demanda que expresan as “clases medias” dos países centrais. En definitiva, os cambios fiscais e laborais provocan unha redistribución de rendas que leva unha agudización dos problemas de fame e miseria para unha ampla proporción da poboación do planeta.

As grandes empresas recorren cada vez máis aos mercados financeiros para financiar os seus proxectos de expansión, perdendo importancia o financiamento bancario. A desregulación dos mercados financeiros permítelles captar os capitais que desexan a través da emisión de accións e obrigacións. Estes títulos ou “diñeiro financeiro” créanse sen ningún control dos Estados e utilízanse como moeda de cambio para adquirir outras empresas sen que medie ningún tipo de pago con diñeiro. A achega do aforro colectivo á compra destes títulos realízase, fundamentalmente, por parte dos fondos de pensións e os fondos de investimento, que impoñen a súa propia lóxica no goberno das empresas. Trátase da “ditadura dos prestamistas”, tamén denominada eufemísticamente “goberno corporativo”. Consiste na xestión das empresas baixo o dominio financeiro, ou atendendo ás esixencias deste tipo de capital, que reclaman altas rendibilidades no curto prazo. Este predominio da “economía financeira” sobre a “economía produtiva” acelera a reestruturación ou transformación produtiva e a nova relación capital-traballo




Ramón Fernández Durán. Ed. Virus

03 abril 2019

MEDIDAS





Pedro Navaja. Rubén Blades

Pode que sexas o morgado e recibas unha grande herdanza. Sentado no milladoiro, quererás saber a millarada que che deixaron os devanceiros na millarega, se foron milleiros, ou millentas de millo ou en troca,  se todo chega xa ás millentas e quiñentas e agora con mollar a palabra, cun neto de mencía na taberna, xa te conformas. Polo si ou polo non, convén botar as contas.

1. MEDIDAS DE SUPERFICIE
1 fanega = 4 ferrados
1 ferrado, tega = 5 áreas
1 escá, tego = 1/2 ferrado
1 copelo = 1/5 área
1 estadal = 1/100 ferrado

2. MEDIDAS DE LONXITUDE
1 legua = 5,5 km
1 milla mariña = 1.852 m
1 vara = 80 cm
1 cuarta = 1/4 vara
1 estadal = 4 varas
1 pé = 12 polgadas
1 furco (entre os dedos índice e polgar) = 1/6 vara

3. MEDIDAS DE PESO
1 quintal = 48 kg
1 arroba = 1/4 quintal
1 libra = 16 ou 20 onzas (1/2 kg)
1 carta = 1/4 libra

4. MEDIDAS DE CAPACIDADE PARA LÍQUIDOS (viño. . . )
1 moio = 8 olas
1 ola, arroba, cántara = 16 litros
1 canado = 2 olas
1 canada = 4 litros
1 carta = 1/4 canado
1 neto = 1/2 litro
1 cuarteiron = 1/4 litro

5. MEDIDAS DE CAPACIDADE PARA ÁRIDOS (gran, fabas, ...)
1 fanega = 4 ferrados
1 ferrado, tega = 12 kg de centeo, 16 kg de trigo, 18 kg de fabas, 20 kg de millo)
1 escá, tego = 1/2 ferrado
1 carteira = 1/4 de ferrado
1 cunca = 1/16 de ferrado

13 febrero 2019

Memorias dun neno labrego




Antonio V. Roel del Río. Nisi Dominus


Eu non sei se desvarío. Vexo o mundo darredor de min e adoezo por entendelo. Vexo sombras e luces, nubeiros que viaxan, lume, árbores. ¿Que é todo esto? Ninguén me di, poño por caso, para que sirven as estrelas nin onde morren os paxaros. Sei de certo que moitísimos anos antes de nacer eu xa había sol e penedos e fuxía a auga polo río. E estou seguro de todo seguirá igual despois que eu morra. Virá máis xente e máis, tripando uns nos outros, esquecéndose adrede dos que morreron, coma se non houbesen vivido.

Escribir no caderno -¡quen o diría!- é coma baldeirar o corazón. Parece un milagre, pois ó fin de contas non pasa de ser unha conversa comigo mesmo. Pero para min é un milagre todo, dende as pingueiras da chuvia ata o canto do grilo.


Adealla:Balbino. Un rapaz da aldea. Coma que dis, un ninguén.
                            Sirva este libro para celebrar o décimo terceiro aniversario deste blogue. 

13 enero 2019

A crise da década de 1970 (Tª. Keynesiana) y(II)


Serenata española de Joaquim Malats por Pepe Romero


A crise da década de 1970 (Tª. Keynesiana)     y(II)

O divorcio entre a economía real e a monetaria

O incremento masivo da oferta monetaria ía producir dous efectos concomitantes que influirían na dureza da crise e na gran dificultade que supoñería gobernala
.
Por unha banda, que as autoridades tratasen de atraer a maior cantidade posíbel de capitais, subindo os tipos de interese. Mais ao subir os tipos de interese encarecían o investimento produtivo e o consumo, porque o seu financiamento resultaba caro.

Por outra, a abundancia de liquidez manifestaríase nun ir e vir constante dos capitais puramente especulativos, o que xeraba ondadas de abundancia ou escaseza que producían inestabilidade permanente no sistema monetario e financeiro internacional.

A combinación de todos estes factores reais e monetarios levaba á economía capitalista a unha situación realmente paradoxal que ía contribuír decisivamente á crise. Había capacidade produtiva suficiente pero non se utilizaba porque non servía para vender o que se producía, porque a rendibilidade do investimento que se requiría para modificar a base tecnolóxica esgotada era moi escasa en relación coa que proporcionaban os novos negocios especulativos ou a mera intermediación financeira e, en consecuencia porque os capitais destinábanse a este tipo de negocio en lugar de a actividade produtiva.

Os límites da regulación keynesiana

Mentres que o crecemento económico foi estábel e as economías proporcionaban emprego e ingresos suficientes, a política económica que aplicaban os gobernos era sinxela e simple. Bastaba con utilizar a política fiscal, a monetaria e a de prezos e reparto de rendas, para darlle empuxe á economía cando se debilitaba ou para arrefriala cando se aceleraba en exceso.

No primeiro caso baixaba impostos, subía gasto e baixaba os tipos de interese e, no segundo, todo o contrario. Con iso xeralmente bastaba para estabilizar a economía e garantir crecemento intensivo e emprego.
Era o triunfo case indiscutido entón (1970) das ideas de Keynes: “todos somos keynesianos”, dicíase. Pero cando foi desatándose a crise, polas razóns que fomos analizando, esta política económica tamén deixou de ser efectiva, basicamente por:

-         En primeiro lugar, porque os motores deixaran de funcionar e xa non bastaba con  limitarse a facer que funcionasen só a maior ou menor velocidade.

-         En segundo lugar, porque a política keynesiana era moi útil cando se aplicaba no marco nacional. Mais cando aparecían problemas de inestabilidade internacional (sobre todo, monetarios) deixaba de ser eficaz porque a eles non alcanzaba a política fiscal ou monetaria local.

-          Para rematar, porque esas políticas eran viábeis se había un pacto de rendas forte que evitaba os conflitos entre grupos sociais e, particularmente, entre capital e traballo. E ese consenso foi o primeiro que empezou a romperse coa crise estrutural.


08 enero 2019

A crise da década de 1970 (I)




Recuerdos de la Alhambra de Francisco Tárrega. Guitarra Narciso Yepes


A crise da década de 1970    (I)

As causas profundas da crise

Unha segunda orde de factores que provocaría a gran crise estrutural dos anos setenta ten que ver con desaxustes que xa se produciron en momentos anteriores nas economías capitalistas, tanto no ámbito do modelo produtivo como no monetario e financeiro.

A saturación dos mercados

O gran crecemento económico dos anos gloriosos baseouse na produción masiva e estandarizada, sobre todo, de bens duradeiros e equipamentos domésticos, que era o que se demandaba en sociedades en expansión demográfica e con pleno emprego. E esa demanda sostíñase sen problemas grazas ao constante aumento dos salarios reais e ao fácil acceso ao crédito. Os primeiros aumentaran de 1950 a 1970 un 62% en Xapón, un 63% en Italia, un 58% en Alemaña e un 31% en Estados Unidos e o desenvolvemento do crédito ao consumo a prazos fora igualmente espectacular.
Pero os mercados empezaron a saturarse por:
- A aparición de desemprego que reducía a demanda, xa que son as persoas de ingresos baixos, as que máis proporción da súa renda dedican ao consumo.
- A gama de produtos que constituían a oferta estaba esgotada. Nos anos setenta, o 99% das familias estadounidenses posuían televisión e un automóbil por cada dous cidadáns.

O esgotamento da base tecnolóxica

Para facer fronte a esta saturación, os capitais trataban de abrirse a novos produtos e mercados. A competencia internacional obrigaba ás empresas a reducir custos ao máximo, pero a crise do petróleo elevaba os custos da enerxía.
Había que producir novas variedades de bens ou, polo menos, darlles novas aparencias. Mais a tecnoloxía existente, estaba concibida para producir millóns de unidades repetidas, pero non variedade delas, produtos diferenciados, polo que esta tecnoloxía da produción en serie, deixara de ser útil para proporcionar rendibilidade.

A crise do sistema monetario internacional

Estados Unidos, tradicional acredor dos demais países occidentais pasou a ser debedor, multiplicando a súa débeda por 5 na década dos sesenta. As súas reservas de ouro reducíronse á metade entre 1950 e1970. En 1971 o presidente Nixon declaraba a non convertibilidade do dólar e a súa depreciación. Isto trouxo consigo dúas consecuencias: a desaparición dos límites para crear liquidez e a entrada na escena financeira internacional dos bancos e as empresas privadas como grandes xeradores de liquidez. En 9167 representaban o 12% da débeda pública exterior e en 1975 alcanzaran o 50%.
Así se foi producindo un incremento xigantesco da liquidez que aumentou gravemente a vulnerabilidade financeira do sistema.

Endebedamento e hipertrofia financeira

A demanda que sostivo o crecemento dos anos gloriosos puido manterse grazas aos salarios e principalmente polo masivo incremento do crédito ao consumo.
Xunto ao crédito ao consumo, crecía o que se destinaba a financiar operacións puramente especulativas que se realizaban masivamente cando os mercados tornábanse inestábeis e os prezos subían, xerando así beneficios da simple compra e venda rápida dos activos. Paul Samuelson cuantificou o crédito existente en EE.UU.en 692.000 millóns de dólares en 1959 e 5,6 billóns en 1984.
O endebedamento masivo veu da man dun crecemento extraordinario da masa monetaria, que se foi disociando do fluxo da produción real para se alimentar só a si mesma: entre 1945 e 1970, o produto nacional de EE.UU.  aumentou o 190%  e a produción industrial o 200%, namentres que o capital para a intermediación financeira elevouse un 750%.




El capitalismo en crisis. Juan López Torres. Anaya